ARMUTALANI

Armutalan köyü 1830´lu yıllarda kurulmuştur. Armutalan halkı Halep´in Bab kazasının Akderin köyünden 1760´li yıllarda Malatya Akçadağ´a gelmişlerdir. Öncelikle Akçadağ Yağmurlu köyü civarına daha sonra da Demirciler köyü civarına gelmişlerdir. 1830’lu yıllarda Afşin-Armutalan’a göç ederler. Abdullah ve Osman, köyü kurarlar.

Daha sonra yine Akçadağ´ın Demirciler köyünden TAŞİ´ler isminde başka bir kabile Armutalan´a göç etmiştir. Köy halkı Türkmen olup, Hanefi mezhebindedir. Armutalan´a göç edenlerin yanında geride kalan Demirciler kabilesinin ise muhtelif yerlere dağıldığı bilinmektedir. Demirciler kabilesinin dağıldığı yerler ile ilgili çeşitli rivayetler vardır. Demirciler kabilesinden bazıları Malatya Hekimhan ilçesi Güzelyurt Kasabası Karamahmut mahallesine ve Malatya Yazıhan ilçesi Sarsap köyüne gitmişlerdir. Bu köylere Demirciler´in ise ne zaman gittiği ve bu köylerdekilerin tamamının mı yoksa bir kısmının mı Demirciler kökenli olduğu tam olarak bilinmemektedir.Hala Akçadağ Demirciler´de bu üç kardeşin ismi ile anılan yerler, tarlalar bulunmaktadır. Musto´nun tarlası, Keleş´in tarlası, Taşi´nin tarlası vb.

Şu andaki nüfusu; aile olarak 1.500 hane kadardır. Ama hepsi köyde ikamet etmemektedir. Avrupa´nın muhtelif ülkelerinde İngiltere,Almanya ve Fransada ikamet eden bir cok Armutalanlı aile vardır.

Türkiye de ise İzmir, İstanbul, Ankara, Osmaniye, Karabük, Payas, Düzce, Kayseri, Mucur, K.Maraş ve Afşin de ikamet eden aileler vardır. Armutalanlı´lar Demirciler oymağından 1850´li yıllarda ayrılmıştır ve Demirciler oymağının bilinen en büyük koludur. Demircilerin Armutalanlılar dışındaki kolları ve yerleştikleri yerler ise şunlardır:

1. Akçadağ Demirciler köyünde soyadı Demir, Aslan, Polat, Çal ve Kozan olanlar
2. Akçadağ Esenli köyünde soyadı Demir olanlar
3. Akçadağ Yağmurlu köyünde soyadı Demir olanlar
4. Akçadağ Kırkpınar köyünde soyadı Demir olanlar
5. Hekimhan Güzelyurt beldesi Karamahmut mahallesinde soyadı Demirci olanlar
6. Yazıhan Sarsap köyünde soyadı Özkul olanlar
7. Darende Ayvalı köyünde soyadı Demir olanlar
8. Gürün Güllübucak köyünde soyadı Polat,Demir, Söğüt ve Erdoğan olanlar
9. Gürün Tekrama ve Göbekören köyünde bir kaç aile(soyadları bilinmiyor)
10. Pınarbaşı Yukarı Borandere köyünün Çalolar mezrası(soyadları Demir olabilir)
11. Göksun Merkezde soyadı Demir olanlar
12. Osmaniye Düziçi Gökçayır köyü Demirciler mahallesinde soyadı Demirci vb. olanlar
13. İskenderun Azganlık Beldesi soyadları bilinmiyor
14. Gürün İncesu köyünde soyadı Arslan olanlar
15. Akçadağ Doğanlar köyünde Demirciler mahallesinde soyadı Demir olanlar Demirciler oymağına mensuptur.

Bunların dışında İskenderun Sarıseki beldesinde Armutalan´dan göçüp gidenler ve Sivas merkez Kazancılar mahallesinde tam olarak nasıl geldikleri bilinmeyen ve Demirciler oymağına mensup kişilerin olduğu söylenmektedir.Demirciler oymağı çok çeşitli sebeplerle burada sayılan yerlere ve burada sayılmayan bir çok yere dağılmışlardır.Burada adı geçen Demirciler aynen Armutalanlılar gibi 1800-1850 yılları arasında, hatta daha önce Demirciler oymağından ayrılarak bu belirtilen yerlere gitmişlerdir. 1.maddede sayılan Demirciler ise beş aileden oluşmak üzere küçük bir köy olarak Akçadağ´da varlığını devam ettirmektedir. Bu küçük köyde Demirciler oymağına aslen mensup olmayan ve Kelaliler olarak bilinen bir aile de vardır. Bu küçük köydekinden kat kat daha fazla bir nüfus son yıllarda ülkenin muhtelif yerlerine özellikle de İstanbul´a göçüp gitmişlerdir.Dolayısıyla şu anda köydeki nüfusu oldukça azalmıştır. Armutalan´ın genel halaka tapusu 1850 yıllarına dayanır ve bu tapu Osmanlıcadır^[1].

Coğrafya

Armutalan köyü, K.Maraş´ın en kuzeydeki köylerinden birisidir. Köy, Sivas, K.Maraş ve Kayseri´nin il sınırlarının kesişim noktasında bulunmaktadır. Afşin´in Tanır Kasabası´nın 20 km. kadar kuzeyinde olup, köy yerleşimi platovari düz bir arazidedir. Ancak köyün ekili alanlarının büyük kısmı engebeli arazilerden oluşur.

Köyün en mühim yerleri; Köyün güney yamacındaki Kuz Pınarı, Kısacığın Ağılı ve Bülbül Deliği (Not: Buralarda çok güzel göbelek olur. HDAĞ), güney batı yamaçlarında Maçço´nun Tarlası namı-ı diğer İbo´nun Daşı, daha batıda Kanko Hasan´ın Güne Tarlası ve Deli Hacı´nın Koyak Tarlası vardır.

Tam batıda ise köyün bir mezrası olan Çilolar vardır. Kuzey batıya doğru gittikçe köyü çevreleyen belirgin yöresel coğrafi yer işaretlerinin başında ise Eşkilik, Tecir Muhammed ile Aho Memili´nin tarlaları, Fakalan ve Mevlüt Çavuş´un Kırmızı Bölük isimli mülkleri gelir.

Köyün Kuzeybatıdaki en belirgin yeri, askeri strateji açısından da haritalara girmiş olan Sile Tepesidir. Köyün kuzeye doğru yönelindiğinde en belirgin coğrafi yerleri ise Sivas İl Sınırına yakın bir yerde bulunan Armıt Çitili (Not: Bozhüyüklüler sınırı karıştırmasın, sınır Bozhüyük´ten geçer)daha sonra Gıdıl Hüssün Koyakları ve Çataltaş en belirgin coğrafi yer imleridir. Köyün tam kuzeyinde ise köyün iki yaylası ve onun doğusunu kapatan Hıdıroğlu´nun Burnu ve Aypınarı gelir. Aynı zamanda o bölgenin en güzel sularından birisi olan ve halihazırda suyu köye yeraltı boru sistemi ile nakledilen KÖSOLUK Pınarı burada yeralır.

Yer imlerinin isimlerinden de anlaşılacağı gibi köyün arazileri oldukça geniş ve engebeli bir vasfa sahiptir. Ancak köyün yerleşimi Obruk görünümlü bir düz arazi üzerindedir.

Kültür

Gelenek ve görenekleri ipek yolunda anlatılan Uygur Türkleri´nin kullandığı Türkçe kelimeler ve Türkmenistan´daki konuşulan dil ve lehçe aynıdır. Kerkük Türkmenleri ile aynı eş anlamlı kelimeleri kullanıyor. Bunun temel sebebi, Armutalanı Köyü´nün kurucusu olan kişilerin babaları olarak bilinen kişinin Suriye´nin Halep şehrinin BAB Kazasının AKDER(e)İN Köyünden gelmiş olmalarıdır. Halihazırda bu köy, Suriye Selçukluları Döneminde Irak ve Suriye´ye yerleşen İLBEYLİ Türkmenleri´nin yaşadığı bir köydür. Kerkük ve civarı ile Haleb´in bir kısım yerlerinde hala İlbeyli Türkmenleri yaşamaktadırlar. Ayrıca İlbeyli Türkmenleri´nin Dulkadiroğulları Döneminde çok miktarda Maraş, Adana ve Kozan Bölgelerine yerleştiği de bilinmektedir.

Yemekleri; içli köfte, saç kömbesi, dangoş (düğünlerde verilen etli pilav).

Köyde kullanılan geleneksel kelimelere birkaç örnek;

GUŞGANA: küçük tencere,

KÖSKÜÇ: ucu sivriltilmiş odun parçası, kazık

MESES:öküzleri yönlendirmede kullanılan ucunda sivri bir metal bulunan uzun ince sopa

ZIBIN:boylamasına üçe bölünmüş etek

KİRMAN veya KİRMEN:keçi kılı, yün gibi ip yapımında kullanılan lifleri bükerek ip yapmaya yarayan tahta bir topuzun ortasından geçirilen kısa ve düzgün sopa.

KAMKA veya KAMGA: gelişi güzel parçalanmış küçük tahta parçacıkları, not: incesine de Kıymık denir.

DEVEME:topaç GILDİK: küçükbaş hayvan dışkısı, misket

MAYIS: büyükbaş hayvan dışkısı

AHBIN: hayvan dışkılarının topluca atıldığı yer veya tezek yığını

HELİK:duvar yapılırken dolgu malzemesi olarak kullanılan ortalama patates büyüklüğünde taşlar^.

ZEMBİL: ahırdaki hayvanların dışkısını ahbın yığınına atmak için kullanılan meşin torba

Köynek / fistan: uzun giysi

Dirgen, Anadut, Yaba, Kalıç, sarat, gözet(r), horum, goggalli, purçalık, çeççençiğnek (tam biçimini bilemiyorum),Cılga,

Bunlar gibi pek yaygın olarak kullanılmayan kelimelerin yanında bugün hala Hakasya gibi binlerce km´lik mesafedeki orjinal Türk Kültürlerinin yaşandığı yerlerdeki kelimelerle aynı semantik ve anlam biçimine sahip çok sayıda kelime de vardır. Örnek: Bıldır (geçen sene)gibi bir çok kelime Yakustistan Türkçesinde aynı biçimde ve anlamda kullanılmaktadır.

İklim

Köyün iklimi, Akdeniz iklimi etki alanı içerisindedir ancak karasal iklim daha hakimdir

Nüfus

Ekonomi

Köyün ekonomisi tarımve hayvancılığadayalıdır.

Muhtarlık

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliğialması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlıkseçimleri de yapılmaktadır.

Seçildikleri yıllara göre köy muhtarları:

Altyapı bilgileri